Thực hiện xét nghiệm phụ khoa định kỳ hoặc khi có dấu hiệu bất thường là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm các bệnh lý viêm nhiễm cũng như tầm soát tổn thương tiền ung thư cổ tử cung. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ xét nghiệm phụ khoa gồm gì, ý nghĩa của từng loại và cách chuẩn bị trước khi thăm khám.
Chỉ định khi nào nên làm xét nghiệm phụ khoa?
Bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định xét nghiệm phụ khoa trong các trường hợp sau:
- Tầm soát sức khỏe định kỳ cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản hoặc đã có quan hệ tình dục.
- Xuất hiện dấu hiệu bất thường: Khí hư đổi màu (vàng, xanh, đục), có mùi hôi, ngứa ngáy vùng kín, đau rát khi quan hệ hoặc xuất huyết âm đạo bất thường.
- Đánh giá trước khi thực hiện các thủ thuật phụ khoa hoặc chuẩn bị mang thai.

Các xét nghiệm phụ khoa phổ biến nhất hiện nay
1. Xét nghiệm dịch âm đạo (Soi tươi, nhuộm soi)
Đây là xét nghiệm cơ bản nhằm tìm nguyên nhân gây viêm âm đạo:
- Nấm Candida: Phát hiện bào tử nấm hoặc sợi nấm giả.
- Trichomonas: Phát hiện trùng roi âm đạo gây ngứa và khí hư bọt.
- Tế bào manh giẻ (Clue cells): Dấu hiệu điển hình của loạn khuẩn âm đạo (Bacterial Vaginosis).
- Bạch cầu: Đánh giá mức độ đáp ứng viêm.
2. Tầm soát ung thư cổ tử cung (Pap smear và ThinPrep)
Xét nghiệm tế bào học giúp phát hiện sớm các tế bào bất thường ở cổ tử cung trước khi phát triển thành ung thư:
- Pap smear: Quết tế bào cổ tử cung lên lam kính để soi dưới kính hiển vi.
- ThinPrep / Liqui-Prep: Công nghệ nhúng dịch giúp loại bỏ tạp chất, nâng cao độ chính xác so với phương pháp truyền thống.
3. Xét nghiệm HPV (Human Papillomavirus)
Xét nghiệm HPV xác định sự xuất hiện của các chủng virus HPV nguy cơ cao (đặc biệt là HPV 16 và 18) – nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung. Xét nghiệm này thường được thực hiện độc lập hoặc kết hợp cùng ThinPrep (Co-testing) ở phụ nữ từ 30 tuổi trở lên.
4. Xét nghiệm máu và nội tiết tố
Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
- Xét nghiệm máu tổng quát, tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục (HIV, Giang mai, Viêm gan B).
- Định lượng nội tiết tố phụ nữ (FSH, LH, Estrogen, Progesterone, Prolactin) trong các trường hợp rối loạn kinh nguyệt hoặc đánh giá khả năng sinh sản.
Bảng tổng hợp các xét nghiệm và ý nghĩa lâm sàng
| Loại xét nghiệm | Mục tiêu chính | Thời điểm / Tần suất đề xuất | Lưu ý chuẩn bị |
|---|---|---|---|
| Soi tươi dịch âm đạo | Chẩn đoán nguyên nhân viêm nhiễm âm đạo | Khi có triệu chứng bất thường hoặc khám định kỳ | Không thụt rửa âm đạo trước khi lấy mẫu 24 giờ |
| Pap smear / ThinPrep | Tầm soát biến đổi tế bào cổ tử cung | Mỗi 3 năm cho phụ nữ từ 21–65 tuổi | Thực hiện sau khi sạch kinh 3–5 ngày |
| Xét nghiệm HPV | Sàng lọc chủng HPV nguy cơ cao | Tốt nhất từ 30 tuổi trở lên (mỗi 5 năm nếu âm tính) | Không dùng thuốc đặt âm đạo trong 48 giờ trước đó |
| Nội tiết tố | Đánh giá chức năng buồng trứng | Khi rối loạn kinh nguyệt hoặc theo chỉ định bác sĩ | Thường lấy máu vào ngày 2–4 của chu kỳ kinh |
Chuẩn bị gì trước khi làm xét nghiệm phụ khoa?
Để kết quả xét nghiệm chính xác nhất, bạn nên lưu ý:
- Kiêng quan hệ tình dục từ 1–2 ngày trước khi xét nghiệm.
- Không thụt rửa sâu bên trong âm đạo hoặc sử dụng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh.
- Tạm ngưng đặt thuốc âm đạo ít nhất 48 giờ.
- Không làm xét nghiệm dịch hay tế bào cổ tử cung trong những ngày đang có kinh nguyệt (trừ trường hợp xét nghiệm nội tiết tố theo lịch hẹn riêng).
Câu hỏi thường gặp
Xét nghiệm phụ khoa có đau không?
Hầu hết các xét nghiệm như soi tươi dịch âm đạo hay lấy mẫu ThinPrep chỉ gây cảm giác hơi tức nhẹ hoặc khó chịu trong vài giây lúc lấy mẫu, hoàn toàn không gây đau đớn dữ dội hay ảnh hưởng tới sức khỏe.
Kết quả xét nghiệm bao lâu thì có?
Xét nghiệm soi tươi dịch âm đạo thường có kết quả sau 15–30 phút. Đối với xét nghiệm ThinPrep, HPV hoặc máu, thời gian trả kết quả thường từ 1–3 ngày làm việc tùy thuộc vào quy trình phòng lab.
